Aan de gemeente Son en Breugel,
Aan  Mevrouw Kirsten Klein,  medewerker van de gemeente Son en Breugel

Geachte Mevrouw Klein
beste Kirsten,

Op 13 maart 2021 hebt u een aanvraag gericht aan de Adviesraad Sociaal Domein (ASD) om een advies uit te brengen  over “de bibliotheek”.
Ik memoreer dat in  onze Algemene Ledenvergadering van maart 2020 de directie bibliotheek Dommeldal uitvoerig voorlichting heeft gegeven inzake “de bibliotheek anno nu”. Aansluitend daaraan heeft  uitvoerige discussie plaatsgevonden tussen de leden van de ALV. De belangrijkste opmerkingen en bevindingen zijn met u (via mail een digitaal contact) gecommuniceerd. Naar aanleiding van uw adviesaanvraag heeft een werkgroep, bestaande uit een bestuurslid, de wnd secretaris en een afgevaardigde van de seniorenvereniging PVGE S&B  onderstaand advies voorbereid.

Graag bieden wij hierbij het advies aan.

Advies van de ASD over HOOFD EN HART, beleidsplan bibliotheek Dommeldal 2021-2024

Opmerking over de procedure:
De gemeente heeft ons -bij monde van Kirsten Klein- aanvankelijk advies gevraagd over de bibliotheek i.v.m. een nieuw te sluiten bestuursovereenkomst met bibliotheek Dommeldal zonder dat er een visiedocument van de bibliotheek beschikbaar was. Na aandringen van de ASD in het B.O. is ons een concept visiedocument ter beschikking gesteld.
In een digitale ontmoeting met Kirsten Klein hebben we gesproken over onze ervaringen met de bibliotheek en hebben we het concept visiedocument becommentarieerd. Het beleidsplan HOOFD EN HART is daarna tot stand gekomen in samenspraak tussen de bibliotheek Dommeldal en de ambtenaren van cultuur, onderwijs en sociaal domein van de 3 gemeenten.Na een gesprek tussen Tom Thalhammer en Kirsten Klein wordt besloten tot een advies in 2 delen:

• a. een commentaar van de ASD op het beleidsplan, geldig voor alle drie deelnemende gemeenten
• b. wensen vanuit de ASD m.b.t. de bibliotheekvestiging in Son en Breugel (waaronder ook wensen
  t.a.v. de intrek in het Dorpshuis).

Commentaar op het beleidsplan HOOFD EN HART

1. HOOFD EN HART geeft op voortreffelijke wijze weer hoe het Nederlandse bibliotheekwezen anno 2020 aankijkt tegen de plaats van de bibliotheek in de maatschappij. Het is enerzijds een zeer ambitieus programma, anderzijds worden er ook geen echt vernieuwende activiteiten genoemd! Veel van de genoemde producten zijn een voortgang van reeds ingezette activiteiten.
2. Het beleidsplan is zeer omvangrijk met meerdere “producten” per maatschappelijke opgave. Alle producten nastreven leidt ons inziens uiteindelijk tot een slechter resultaat. Per gemeente bekijken welke prioriteiten er liggen in de komende 4 jaar zou zinvol kunnen zijn.
3. Keuze van prioriteiten kan leiden tot heldere afspraken over doelstellingen, te behalen resultaten en de kosten. Dat maakt een evaluatie van de behaalde resultaten ook toetsbaar. Welke onderdelen komen voort uit beleid van het Rijk, welke rol speelt de provincie en de gemeente? Wordt de financiering van deze onderdelen ook gerealiseerd, gesubsidieerd, door deze instanties?
4. In het beleidsplan worden veel andere partijen als deelnemer genoemd, zowel professionele als vrijwilligersorganisaties. Er wordt echter vaak niet duidelijk wie welke rol vervult, wie de verantwoordelijkheid neemt in de uitvoering of wat de financiële consequenties ervan zijn. Kennis hebben van en contact hebben met alle (vrijwilligers)organisaties en initiatieven binnen een gemeente is daarbij essentieel: de vraag is in hoeverre de bibliotheek hier de door haar geplande hoofdrol in kan nemen.
5. Veel doelstellingen kunnen slechts gerealiseerd worden door inzet van vrijwilligers. Dat dient duidelijk te worden aangegeven om in te kunnen schatten hoe de kans op realisatie van het doel is: er zijn niet onbeperkt vrijwilligers beschikbaar. Veelal is de rol van de bibliotheek slechts het faciliteren van een activiteit door de locatie beschikbaar te stellen.
6. HOOFD EN HART gaat vooral over de externe activiteiten maar wat er intern gebeurt, binnen de bibliotheek, om medewerkers mee te nemen in al deze ontwikkelingen wordt niet beschreven.

Conclusie:
de ASD vraagt nadrukkelijk om prioriteiten te stellen binnen het beleidsplan; alleen dan zijn de doelstellingen van  onze bibliotheek in S&B duidelijk, is het streven helder en zijn de resultaten toetsbaar.

Het Dorpshuis moet een laagdrempelige ontmoetingsplek worden voor alle inwoners van Son en Breugel. Ook voor bezoekers die overdag niet direct naar de bibliotheek zelf (of CMD, of LEVgroep) hoeven. Daarvoor moet met name de grote foyer ingericht worden met eventueel ook een goede horecafunctie. Dit staat in feite los van de bibliotheekfunctie. Over de invulling van de ontmoetingsplek moet nog verder gesproken worden met bewonersgroepen zoals bijvoorbeeld (maar ook met name!) senioren. Een enquête onder de bewoners zou een hoge prioriteit moeten hebben: wat verwachten zij van het Dorpshuis als ontmoetingsplek? Nu realisatie in zicht komt zal de belangstelling ervoor groot zijn.

De bibliotheek in het Dorpshuis is een plek waar iedereen welkom is en waar je “samen jezelf kan zijn”. Of je nu wilt lezen voor je plezier of wilt leren, voor inspiratie, een vraag of ontmoeting komt, het mag allemaal. Het is een (online) plek waar je antwoorden vindt en waar je jezelf kunt ontwikkelen. Dit maakt de bibliotheek een onmisbare motor van een vaardige en menselijke samenleving met vooral een moderne informatiefunctie.

Wat is daarvoor nodig? Reacties op de producten uit HOOFD EN HART

1. Collectie VVE: aanschaf en beschikbaar stellen van materialen voor basisonderwijs en kinderdagverblijven die woordenschat vergroten. Warme samenwerking zoeken met verloskundigen/aanbieders van zwangerschapsgym/yoga om ouders die zich voorbereiden op ouderschap of een jong kind hebben te benaderen over  lezen en aanbieden van workshops lezen met baby’s en te informeren over producten als boekstart, Voorlees Express, boekjes en babbels.
2. Leesadvies: uitbreiding van de collectie, genre en titels, nu heel veel thrillers, denk ook aan Engelstalige boeken.
3. Leesclubs: meer bekendheid en ondersteuning geven aan leesclubs, collectie voor leesclubs uitbreiden. 4
4. Digitale inclusie: vraagtekens kunnen gezet worden bij het product “democratisch digitaal burgerschap” met als activiteiten een lezingenprogramma en een debatprogramma: wat is hier digitaal aan?
5. Intensieve samenwerking met scholen vraagt om een jaarlijks contact cq. afspraak tussen IB en medewerker bibliotheek om aan het eind van het schooljaar beschikbare producten toe te lichten, activiteiten te evalueren van het afgelopen jaar, afspraken te maken over afname producten in het komende jaar.
6. HOOFD EN HART gaat vooral over de externe activiteiten maar wat er intern gebeurt, binnen de bibliotheek, om medewerkers mee te nemen in al deze ontwikkelingen wordt niet beschreven. De realiteit zoals ervaren in Son en Breugel staat in schril contrast met de ambities van HOOFD EN HART.

Overige adviezen:
Promotie van de plaats van de bibliotheek bij de komst van het Dorpshuis. Denk bijvoorbeeld aan een aantal gratis abonnementen, promotie leesclubs, prijs basisschool voor leesactiviteit.

Maximale en uniforme openingstijden.

Abonnementsstructuur herzien, uitbreiden van diensten zoals bezorgstructuur.

Inrichting van de bibliotheek (goede kleurenprinter, snel internet, koffie en thee en meer horecamogelijkheden, faciliteiten voor slechtzienden, goede stoelen, werkplekken, enz.)

Een andere opmerking is dat het management vanuit Geldrop werkt en dat er vanuit de bibliotheek zelf weinig feeling is met de sociale samenhang en activiteiten in Son en Breugel. Een gemis dat zeker een rol zou kunnen spelen als de bibliotheek in het Dorpshuis actief wil zijn.

Collectiekeuze: uitbreiding en ruimere opzet.

Het houden van een enquête onder de gebruikers van de bibliotheek over hun wensen (bijv. in principe éénmaal in de vier jaar). De ASD ziet met belangstelling uw reactie tegemoet.

Met vriendelijke groet,

Namens de Adviesraad Sociaal Domein,

Ad van den Hurk, wnd secretaris ASD