Son en Breugel, 25-10-2022
Aan het College van Burgemeester en Wethouders van Son en Breugel
per e-mail: bestuurssecretariaat@sonenbreugel.nl
Geacht college,
Per e-mail van Kirsten Klein is ons op 16-9-2022 een conceptversie van een Integraal beleidskader armoede & schulden ‘De cirkel doorbreken’ 2022-2025 aangeboden met de vraag daarover advies uit te brengen.
Wij hebben voor het opstellen van het advies een werkgroep ingesteld, waarvan de leden afkomstig zijn uit CLIP, Protestantse Gemeente Son en Breugel (die ook zitting heeft in CLIP), cliëntenraad Berkenstaete en KBO Breugel onder voorzitterschap van ondergetekende namens het bestuur van de ASD.
De werkgroep heeft eenmaal een gesprek gevoerd met Kirsten Klein. Zij heeft zich bereid verklaard een aantal taalkundige en technische opmerkingen over te nemen en een aantal verduidelijkingen in de tekst aan te brengen. Daarom worden deze opmerkingen en vragen om verduidelijking in dit advies niet naar voren gebracht.
Op basis van de bevindingen van deze werkgroep adviseren wij u als volgt.
Algemene opmerkingen
Wij waarderen, dat het Integraal beleidskader breder van opzet is dan de Nota Armoedebeleid 2021-24, met name dat er meer aandacht besteed is aan andere voornemens en maatregelen dan directe financiële ondersteuning (hoe belangrijk die financiële ondersteuning ook is). Jammer genoeg moeten we ook opmerken, dat enkele concrete punten, die genoemd staan in ons advies over de Nota Armoedebeleid 2021-24 ook ditmaal niet of te weinig opgepakt zijn. Bij onze beleidsadviezen vermelden we deze onderwerpen meer gedetailleerd.
In antwoord op ons destijds gegeven advies 26 om op te nemen dat de ASD en CLIP betrokken zullen worden bij de vaststelling van welke kengetallen als belangrijk voor de te meten ontwikkeling zullen worden beschouwd en welke vragen concreet in de cliëntervaringsonderzoeken over twee en vier jaren gesteld worden hebben we van het College als reactie gekregen, dat dit advies overgenomen is in het beleid. We moeten jammer genoeg vaststellen dat onze beide organisaties tot de huidige adviesaanvraag niets gevraagd is over de vragen en de kengetallen in de monitoring, zoals die in hoofdstuk 9 behandeld wordt. Wij zullen daardoor dus ons commentaar op het daarin gestelde pas nu in dit advies kunnen opnemen.
Wij zijn van mening, dat het op pagina 11 bovenaan geformuleerde nieuwe beleidspunt dat de professionals de ruimte krijgen om maatwerk te leveren binnen het breder opgezette maatwerk erg positief is. Dit zal in de praktijk krachtig doorgevoerd moeten worden en de uitvoering ervan behoort bij toekomstige evaluaties betrokken te zijn. We zouden het op prijs stellen als in het ons niet toegezonden voorwoord door de wethouder aandacht besteed wordt aan de waarde, die gehecht wordt aan die ruimte voor de professionals met de toevoeging, dat het College, wanneer dat nodig is om die ruimte in specifieke gevallen te realiseren, niet zal aarzelen gebruik te maken van de hardheidsclausule, die in diverse verordeningen opgenomen staat.
Wij wijzen er op dat we het niet mogelijk achten te adviseren m.b.t. bijlage 4, “Routewijzer voor ondernemers” en tekst die over dit onderwerp gaat in het Beleidskader. Wij zijn geen representant voor deze categorie en hebben ook niet de noodzakelijke kennis daarvoor. Overigens onderschrijven wij dat het belangrijk is dat er ook aan dit onderwerp aandacht besteed wordt in het Beleidskader.
Wij verwijzen in onze onderstaande adviezen naar pagina’s, die we afkorten als p.
Beleidsadviezen
1 Wij vinden het niet gewenst, dat de gemeente samen met de ketenpartners zich gaat focussen op het live event gezinsuitbreiding vanuit het perspectief van armoedebeleid (p9 nieuw beleid Preventie). Deze gemeentelijke interventie gaat ons te diep in op de vrijheid van de burger en kan snel een discriminerend tintje krijgen.
Wij adviseren te schrappen: gezinsuitbreiding
2. Het ontwikkelen van een budgetcursus voor jongeren is op zich goed, maar zeker ook belangrijk is om die cursus aan jongeren gratis aan te bieden (p9 punt 1). Daarnaast is het verstandig na te gaan of een dergelijke budgetcursus niet al ontwikkeld is en overgenomen kan worden.
Wij adviseren de tekst “Budgetcursus ontwikkelen voor jongeren” te vervangen door “We zorgen er voor, dat er een budgetcursus voor jongeren beschikbaar is, die door financiële steun van de gemeente voor jongeren tot 18 jaar gratis in de gemeente te volgen is”.
3. Aandacht voor vroegsignalering bij de afdeling invordering voor problematische schulden aan de gemeente is prima, maar niet voldoende (p9 punt 7). Bij de gemeente dient er ook aandacht te zijn voor een maatgerichte ondersteuning bij dergelijke problemen.
Wij adviseren toevoeging van de volgende tekst, als aanvulling op punt 7 of als een apart punt: De gemeente zal zo nodig maatgerichte ondersteuning geven bij het oplossen van de financiële problematiek.
4. Op p11 vierde alinea staat o.a. dat de commissie Lokaal Sociaal Bemiddeling een legitieme oplossing voor een vraagstuk probeert te vinden. Ons inziens is het dermate triviaal, dat een overheidsorgaan slechts legitieme oplossingen voorstelt, dat het ten onrechte argwaan wekt als dat bij deze commissie afzonderlijk vermeld wordt.
Wij adviseren “en legitieme” te schrappen.
5. Op p11 alinea 4 moet duidelijk zijn dat de inschakeling van de commissie Lokaal Sociaal Bemiddeling zowel door het CMD als door betrokken cliënt kan plaatsvinden.
Wij adviseren na “…commissie lokaal sociaal bemiddeling” toe te voegen “zowel door het CMD als door betrokken inwoner” te plaatsen.
6. Op p12 punt 11 wordt op grond van stijgende kosten van een collectieve ziektekostenverzekering aangegeven, dat overwogen gaat worden hem te beëindigen en de vrijkomende middelen anderszins in te zetten. Wij zijn van mening, dat een ziektekostenverzekering voor inwoners met een laag inkomen altijd essentieel noodzakelijk is.
Wij adviseren ofwel de aangegeven tekst te laten vervallen ofwel, indien hij gehandhaafd blijft, de volgende zin aan het einde toe te voegen. Indien de collectieve polis niet voortgezet wordt zullen de vrijvallende middelen gebruikt worden om andere vormen van de absoluut noodzakelijke ziektekostenverzekering voor de doelgroep zeker te stellen.
7. De subsidie aan de Stichting Leergeld wordt de komende jaren niet verlaagd staat op p13. Gezien de stijgende kosten van goederen en diensten, die door de Stichting verstrekt worden, alsmede door de kans, dat meer kinderen in armoedesituaties terecht komen door de inflatie en daarop achterblijvende inkomsten van gezinnen met kinderen is dit niet afdoende. Bovendien wordt als doel (punt 15) gesteld het bereik van de Stichting Leergeld te vergroten, hetgeen de kosten voor de Stichting zal laten stijgen.
Wij adviseren aan het einde van de zin over het niet verlagen de volgende tekst toe te voegen: “of zo nodig verhogen”.
8. Met betrekking tot de aanschaf van witgoed, hetgeen regelmatig een probleem is voor de doelgroep, ook al wordt er officieel van uitgegaan dat betrokkenen zelf voor vervanging dienen te sparen herhalen wij ons advies 17 over de nota Armoedebeleid 2021. Wij vinden punt 16 uit wat gaan we doen op p13 te vaag. Daar staat uitsluitend, dat er onderzoek gedaan gaat worden zonder tijdsaanduiding en geen enkele indicatie over de uitgangspunten.
Wij adviseren als uitgangspunten van het onderzoek naar de mogelijkheid om (tweedehands) witgoed te verkrijgen toe te voegen:
a. Een gemeentelijke financiële bijdrage is noodzakelijk
b. Apparatuur moet aan de volgende eisen voldoen:
1. Geen slecht energielabel (om energiegebruik acceptabel te laten zijn)
2. Niet te oud (om hoge reparatiekosten te vermijden)
9. Wij zijn van mening, dat duidelijk moet zijn dat de gegevens in de monitor (p18) voor iedereen toegankelijk moeten zijn en willen dat graag expliciet opgenomen hebben.
Wij adviseren om na het woord “dashbord” op te nemen ”, dat voor iedereen via internet toegankelijk is, “
10. Wij adviseren op p19 bij doelstelling 1 aan de regelingen, die bij de meting meegenomen worden de voedselbank toe te voegen.
11. Wij adviseren om doelstelling 2 op p19 anders te formuleren en te meten. Dit is technisch en complex. Zie bijlage “Er wordt meer gebruik gemaakt van maatregelen en voorzieningen” voor onze advisering.
12. Bij de doelstellingen en hun monitoring op p19 is geen enkele opgenomen, die ingaat op de tevredenheid van belanghebbenden. Wij merken op, dat meting klanttevredenheid wel genoemd werd in de reactie van het College d.d. 14-6-2021 op het advies van de ASD op de nota Armoedebeleid 2021-24 onder 2 laatste punt. Wij zijn van mening, dat er geen goede evaluatie na vier jaar kan plaatsvinden als er geen doelstelling met één of meerdere kengetallen is m.b.t. de klanttevredenheid. Een klanttevredenheid, die zowel gemeten dient te worden onder belanghebbenden, die wel als die geen ondersteuning op basis van hun aanvraag daartoe gekregen hebben’
Wij adviseren een doelstelling m.b.t. de klanttevredenheid toe te voegen met tenminste één daaraan gekoppeld kengetal.
13.Bij de koppelkansen in bijlage 2 staat onder WERK niet vermeld “Opleiden voor werk”. Wij zijn van mening dat opleidingen in sommige gevallen een wezenlijk bestanddeel zijn van de kansen op werk.
Wij adviseren aan het onderwerp WERK in bijlage 2 toe te voegen “Opleiden voor werk”.
14. Bij punt 50 van Wat gaan we daaraan doen wordt er gekeken naar hoe kinderopvang en buitenschoolse opvang armoede signaleren en wat er met de signalen gedaan wordt. Wij vinden “kijken” te passief voor “Wat gaan we daarmee doen”.
Wij adviseren een zin toe te voegen: Voor zover nodig zal het contact tussen het CMD en deze instellingen hiervoor versterkt worden.
15. Op verschillende plaatsen in het Beleidskader komen we de noodzaak van vrijwilligers tegen, die geheel zelfstandig of onder coördinatie van professionals ondersteuning verlenen. Er wordt echter geen aandacht gegeven aan hun werving, opleiding (met nadruk op de specifieke kenmerken van armoedebestrijding) en begeleiding.
Wij adviseren op een nader te bepalen plaats in de tekst op te nemen, dat de gemeente waarde hecht aan bijdragen van vrijwilligers ter ondersteuning van de aanpak van de problematiek van inwoners met lage of minima inkomens en zorg draagt voor de noodzakelijke gratis opleiding en bijscholing en waar nodig professionele ondersteuning.
16. In het Integraal Beleidskader wordt niets vermeld over het oprichten van een Sociaal Noodfonds. Dat valt op omdat de ASD reeds lang een dergelijk instituut bepleit. Bovendien zijn in de nota “De cirkel doorbreken, Integrale visie op armoede Son en Breugel” d.d. februari 2022, vastgesteld door de gemeenteraad, het College in hoofdstuk 6 als inspiratie “een vangnet voor als de gemeente “nee” moet zeggen” en “een noodfonds voor onvoorziene zaken” als concrete ideeën meegegeven.
Wij adviseren het volgende op een nader te bepalen plaats in de tekst op te nemen. De gemeente draagt zorg voor het tot stand komen van een Sociaal Noodfonds, dat niet door de gemeente beheerd wordt maar waarvan de gemeente wel de startkosten en de basisfinanciering verzorgt. Nader wordt uitgewerkt onder welke condities belanghebbenden ondersteuning door het fonds kunnen krijgen, doch in elk geval geldt daarvoor, dat het een dringende in principe eenmalige ondersteuning betreft en dat de aanvrager met een laag inkomen voor het gemelde probleem niet in aanmerking komt voor ondersteuning op basis van een rijks- of gemeentelijke regeling. We nemen ons voor dat het Sociaal Fonds uiterlijk einde eerste kwartaal 2023 operationeel is.
Indien het college al vóór het verzenden van het voorstel tot vaststelling van het Integraal beleidskader aan de gemeenteraad besloten heeft tot het tot stand laten komen van een Sociaal Noodfonds, dan dient deze voorgestelde tekst uiteraard daaraan aangepast te worden.
17. Het is een bekend probleem, dat door talloze toeslagen op grond van rijksregelingen en gemeentelijke regelingen het verkrijgen van bepaalde extra inkomsten door (meer of anders) te gaan werken negatief kan uitpakken, dan wel onevenredig weinig inkomensstijging bewerkstelligt. De opmerkingen over “werken moet lonen” in het Beleidskader wijzen hier ook op. Veel regelingen hebben een scherp kantelpunt in de criteria om er onder te vallen, bijv. 120% van de geldende bijstandsnorm. Zodra betrokkene daar iets boven zit komt hij of zij niet in aanmerking voor ondersteuning. Zou het niet mogelijk zijn voor ondersteuningsregelingen van groter financieel belang vaker een afbouw te hebben, al naar gelang het maximale toelaatbare inkomen overschreden wordt. Dan wordt zeker niet alles, maar wel iets afgehaald van de scherpte van het kantelpunt.
Wij adviseren op een nader te bepalen plaats in de tekst het volgende op te nemen. We zullen onderzoeken of voor gemeentelijke ondersteuningsregelingen en voor door het rijk door de gemeente uit te voeren regelingen, die daarvoor de ruimte bieden, een afbouw van de ondersteuning in te voeren is indien betrokkene een beperkt boven het nu in de regeling gestelde maximale inkomen heeft.
18. In het Beleidskader is geen aandacht besteed aan de toezegging van het College op advies 23 van de ASD m.b.t. vereenvoudiging van het aanvragen van kwijtschelding van heffingen van het waterschap door op verzoek van betrokkene noodzakelijke gegevens door te geleidden. Het College stelde destijds: “In het verleden is geprobeerd om dit op te zetten, maar dat is niet gelukt. Het is mogelijk dat opnieuw te onderzoeken.”
Is dat onderzoek er geweest en zo ja met welke resultaten?
Wij adviseren, dat als er nog geen onderzoek geweest is, dat onderzoek alsnog in het Beleidskader op te nemen. Als er wel een onderzoek geweest is en dat negatief uitgepakt is door gebrek aan bereidwilligheid bij het waterschap adviseren wij op te nemen, dit onderwerp met andere gemeenten, die in ons waterschap liggen, te bespreken om na te gaan of een gezamenlijke aanpak richting waterschap mogelijk is.
Met vriendelijke groet,
namens het bestuur ASD,
Tom Thalhammer
voorzitter
Cc: René van der Aa en Kirsten Klein