Son en Breugel, 14-2-2023

Aan het College van Burgemeester en Wethouders

van Son en Breugel

per e-mail: bestuurssecretariaat@sonenbreugel.nl

 

 

Geacht college,

Per e-mail van René van der Aa is ons een conceptversie van het Integraal Beleidskader Sociaal Domein 2023 – 2026 (versie 6-12-22) aangeboden met daarop aansluitend in een e-mail van 18-1-2023 de vraag daarover advies uit te brengen.

Wij hebben voor het opstellen van het advies een werkgroep ingesteld, waarvan de leden afkomstig zijn uit het CG-platform, de stichting Belangenbehartiging Mantelzorgers en KBO Son, alsmede twee bestuursleden van de ASD onder voorzitterschap van ondergetekende.

De werkgroep heeft tweemaal een gesprek met representanten van de gemeente gevoerd. De eerste keer op basis van de aftrapnotie voor dit beleidskader, de tweede keer over een ouder concept van het Beleidskader. In de versie, die wij nu besproken hebben zien we dat met een gedeelte van de door ons in die gesprekken naar voren gebrachte punten rekening gehouden is. Desondanks hebben we nogal wat adviezen ter aanpassing van de huidige tekst. Gezien de breedte en de complexiteit van de in dit Integraal Beleidskader aan de orde komende onderwerpen is dat ons inziens dan ook niet opmerkelijk.

Op basis van de bevindingen van deze werkgroep adviseren wij u als volgt.

 

Algemeen

1. Het Integraal Beleidskader Sociaal Domein 2023-2026 (IBSD) wordt voorgesteld ter vervanging van het Kader Sociaal Domein 2017. Dit kader werd door het vorige college van B&W ook beschouwd te zijn:
   2. Het periodiek door de gemeenteraad vast te stellen plan met betrekking tot het door het gemeentebestuur te voeren beleid met betrekking tot maatschappelijke ondersteuning conform art 2.1.2. van de Wmo 2015.
   3. Het periodiek door de gemeenteraad vast te stellen plan, dat richting geeft aan de door de gemeenteraad en het college te nemen beslissingen betreffende preventie en jeugdhulp, de uitvoering van kinderbeschermingsmaatregelen en jeugdreclassering (tekst art. 2.2 van de Jeugdwet)

De ASD heeft het college geruime tijd geleden er op gewezen dat dit Kader 2017 onvoldoende uitvoering geeft aan de verplichtingen, die de betrokken wetten aan deze plannen opleggen. In bijlage 1 en 2 zijn deze wetsartikelen ter informatie opgenomen.

Het is ons inziens volstrekt duidelijk dat het voorgestelde IBSD nog minder voldoet aan de in deze wetten gestelde eisen. Dat betekent, dat deze plannen alsnog (zo spoedig mogelijk) opgesteld dienen te worden.

Advies: Pag 4, Inleiding. Vermeld wordt dat verschillende beleidsplannen afgeleid zullen worden van het IBSD. Voeg aan de genoemde plannen de door de gemeenteraad periodiek vast te stellen plannen op grond van de Wmo en de Jeugdwet toe.

2. In hoofdstuk 4 Vertaling naar de praktijk worden vijf leefgebieden opgevoerd. Wij zijn van mening, dat sommige belangrijke onderwerpen van gemeentelijk beleid in het Sociaal Domein daardoor niet of te weinig bij de gekozen vertaling naar de praktijk behandeld worden. Enkele van deze onderwerpen worden in het IBSD ook genoemd. Voorbeelden daarvan zijn: ondersteuning op basis van de Wmo, inburgering statushouders en accommodatiebeleid. Belangrijk is dus, dat duidelijk wordt, dat de leefgebieden samen niet het totaalbeeld van het sociaal domein geven, maar “slechts” gekozen voorbeelden.

Advies: In de inleiding van hoofdstuk 4 wordt opgenomen dat de opsomming niet betekent, dat hiermee de vertaling naar de praktijk van alle belangrijke onderwerpen van het gemeentelijk beleid afdoende opgenomen staan. Deze andere onderwerpen zullen in het beleid en in de op uitvoering gerichte beleidsplannen (waaronder die genoemd in de inleiding) op gelijkwaardige wijze meegenomen worden.

 

3. Er wordt aan bepaalde beleidsterreinen (erg) weinig aandacht besteed. Wij noemen:
   4. Kunst en cultuur wordt in de inleiding genoemd en bij de oplossingsrichtingen in 4.1. Dat laatste in twee regels, terwijl die paragraaf verder uitsluitend over sport en de sportraad gaat.
   5. Met betrekking tot vluchtelingen en statushouders wordt in 2.3 alleen de huisvestingsproblematiek genoemd. Daarnaast zijn de inburgering van statushouders en de ondersteuning van vluchtelingen (vooral uit Oekraïne) belangrijk. Er wordt in hoofdstuk 4 geen oplossingsrichting aangegeven.
   6. Cliëntondersteuning wordt niet behandeld, terwijl de gemeente wel koplopergemeente inzake cliëntondersteuning is. Bovendien wordt in art. 2.2.4 van de Wmo vastgesteld, dat het college in ieder geval zorg draagt dat er voor ingezetenen cliëntondersteuning beschikbaar is.
   7. Accommodatiebeleid wordt in de inleiding genoemd als nader uit te werken in een beleidsplan, maar in het IBSD wordt er weinig indicatie gegeven welke accommodaties bedoeld worden en welk kader er voor dit beleid zal gelden. Alleen onder 3.2.2 worden er twee zinnen aan besteed. Over één element uit het accommodatiebeleid hebben wij een advies opgesteld (advies 17).

Advies: Aan het IBSD wordt tekst toegevoegd, die de betekenis van de vier genoemde beleidsterreinen recht doet en tenminste het kader van het gemeentelijk beleid t.a.v. die onderwerpen uiteenzet.

 

4. In het IBSD wordt op meerdere plaatsen nadrukkelijk gesteld, dat de inwoners een belangrijke rol hebben bij het in stand houden en versterken van een gezonde en vitale samenleving in Son en Breugel. “De hoofdrol in het realiseren en in stand houden hiervan ligt bij onze inwoners” staat bijvoorbeeld in 3.3. Wij vinden het dan ook opmerkelijk dat deze – terechte – grondhouding niet vergezeld gaat van enige aanduiding hoe de gemeente zich voorstelt uitvoering te geven aan inspraak van de inwoners op de vaststelling en uitvoering van het beleid (burgerparticipatie) en aan het monitoren van hoe de inwoners de uitvoering van het beleid ervaren en waarderen. Voldoende tevredenheid daarover is een eerste voorwaarde om zich als inwoner als partner op te stellen (zoals de inwoner in de inleiding betiteld wordt).

 

Bijdragen aan het beleid in het Sociaal Domein is voor de individuele inwoner door de complexiteit nagenoeg onmogelijk. Daarvoor is een organisatie nodig, die als representant van de inwoners/cliënten optreedt. Een rol, die in Son en Breugel belegd is bij de Adviesraad Sociaal Domein. Voor specifieke deelgebieden binnen het sociaal domein is er ook periodiek overleg tussen het college en de desbetreffende belangenorganisaties, namelijk de Seniorenraad, het CG-platform, het Mantelzorgplatform en  Dementievriendelijk Son en Breugel.

 

De enige keer, dat de ASD genoemd wordt in het IBSD is 3.2.1 (eigen kracht versterken aan de basis) punt 1.2. Hierin wordt aangegeven dat de gemeente met deze adviesraad, samen met andere organisaties, afstemt over het in stand houden en waar mogelijk uitbreiden van een zo breed en toegankelijk mogelijk vrije tijds aanbod voor jong en oud. Het behoeft weinig uitleg dat deze enige in het IBSD aan de ASD toegeschreven rol niet de rol is, die de ASD als zijn essentiële taak ziet. (terzijde moet opgemerkt worden, dat de werkelijkheid niet zo somber is, wat o.a. blijkt uit het feit, dat het college de ASD om een advies over het concept IBSD gevraagd heeft en dat representanten van de ASD tweemaal in het voortraject op ambtelijk niveau om commentaar gevraagd zijn)

 

Individuele burgers zijn wel heel goed in staat om opmerkingen te hebben over de uitvoering van het beleid in een concrete casus. Daarvoor is het noodzakelijk, dat:

1. er een duidelijke procedure is om problemen tijdens het proces van een aanvraag om ondersteuning en bij de levering van diensten of goederen na een beschikking bij het CMD te melden, die dan onderzocht wordt.
2. er goede voorlichting is over bemiddeling door de lokale sociaal bemiddelaar, de bezwaar- en beroepsmogelijkheden.
3. er regelmatige steekproefsgewijze controle van de kwaliteit van de uitvoering door zorgaanbieders plaats vindt.
4. cliënten en inwoners, waaraan ondersteuning geweigerd, is via anonieme enquêtes over hun ervaringen met de procesgang bij hun aanvraag alsmede aan cliënten over hun waardering van de realisering van de ondersteuning op grond van de verkregen beschikking bevraagd worden.

Uiteraard hoeft een dergelijke detaillering niet volledig in het IBSD te staan, maar de noodzaak tot het de inwoner aanbieden van genoemde mogelijkheden en de noodzaak om onderzoek te doen naar de resultaten van de ondersteuning horen wel thuis in het IBSD.

Advies: Opgenomen wordt dat:

1. Representanten van de inwoners (waaronder ten minste de ASD) om advies gevraagd wordt over het te voeren beleid in het sociaal domein.
2. Periodiek de beoordeling van de behandeling van de ondersteuningsaanvraag en van de uitvoering van de beschikking door de zorgaanbieder onderzocht wordt en standaard opgenomen wordt in rapportages van het CMD.

• Er transparante procedures voor cliënten zijn voor de bemiddeling van de lokaal sociaal bemiddelaar, bezwaar- en beroepsmogelijkheden.

 

Specifiek

In hoofdstuk 3 worden de rollen en taken van de verschillende partners benoemd. Met elkaar moeten zij er zorg voor dragen dat cliënten tijdig en juiste zorg krijgen. De samenwerking tussen de aangesloten partijen krijgt terecht sterk de nadruk. Tijdige en juiste zorg is in eerste instantie van cruciaal belang voor de inwoners, die dat nodig hebben. In tweede instantie is dit nodig omdat uitstel en ontoereikende zorg leidt tot hogere kosten. “Tijdig” zegt iets over de organisatie van de zorg en “juist” over de inhoud. Het valt op, dat met betrekking tot het laatste slechts partners binnen de 1^ste lijn worden benoemd. De diepere kennis over en ervaring met de problemen waar inwoners, waaronder kinderen, gezinnen en ouderen, mee geconfronteerd kunnen worden is vooral aanwezig binnen de 2^e lijn. Om stappen te kunnen zetten met betrekking tot de juiste zorg is het noodzakelijk verbinding aan te gaan met de 2^e lijn; met de ouderenzorg (bijvoorbeeld Archipel) en met (systeemorganisaties binnen) de jeugdhulpverlening etc. Deze verbinding zal er toe bijdragen dat de kwaliteit van zorg voor 1^ste en 2^e lijn, de hulpverleningstrajecten en de inhoud van indicaties zal verbeteren. Bovendien heeft de ervaring geleerd dat daardoor trajecten verkorten en effectiever zijn.

Sommige passages in het IBSD lijken deze opvatting te onderschrijven (bijv. in 3.2.2), maar in andere passages lijkt dit ondergeschikt te zijn aan de behoefte de geboden hulp te reduceren, zoals in 3.2.4. In deze paragraaf Normaliseren lijkt het uitgangspunt te zijn dat ouders te veel onnodige zorg vragen met als gevolg een financiële overbelasting van het systeem. Het zal zeker voorkomen dat ouders zich soms meer zorgen maken dan strikt noodzakelijk. Dan kan het helpend zijn als zij vanuit professionele hoek gerustgesteld worden. (Vergelijk het met de huisarts of kinderarts die regelmatig mogen zeggen dat het allemaal niet ernstig is en weer zal overgaan. Opgeluchte ouders die het spreekuur verlaten.) Naast overvragen is ook over-indiceren een gekend probleem. Beide vinden hun oorsprong in gebrek aan kennis; bij ouders en bij hulpverleners. Het CMD zou door (meer) samenwerking met de 2^e lijn een kwaliteitsimpuls kunnen realiseren. Op grond van deze overwegingen zijn de onderling samenhangende adviezen 5, 8, 10, 11 en 12  uitgebracht.

 

5. 9, 3.1 na derde en voor vierde aandachtsstreepje

Advies: Toevoegen: – De professionals uit de gespecialiseerde instellingen voor geïndiceerde zorg- en hulpverlening in de 2^e lijn.

 

6. 11, 3.2.1 onder 1 na de zin: “We weten …………of te organiseren netwerk.”

Advies: Toevoegen: De beschikbaarheid van hulpverleners en voorzieningen staat – vooral door vergrijzing en tekort aan professionals – onder druk. Mantelzorgers geven een grote bijdrage aan de eigen kracht. Zij zijn ontzettend belangrijk voor het bieden van hulp en ondersteuning aan kwetsbare inwoners in de thuissituatie en voorkomen daarmee duurdere en minder beschikbare zorg. Mantelzorgers zijn onmisbaar en kunnen rekenen op laagdrempelige ondersteuning door de gemeente.

 

7. 11, 3.2.1 onder 1 na laatste zin

Advies: Toevoegen: Wij weten ook, dat in sommige gevallen (bijv. door psychische problemen) de mogelijkheid om (tijdelijk) voldoende regie te voeren over het eigen leven duidelijk te beperkt is. In uiterste noodzaak zal de gemeente, waar nodig in samenwerking met andere instanties, ingrijpen opdat de noodzakelijke ondersteuning en/of zorg tot stand gebracht wordt.

 

8. 12, 3.2.1 aan het einde van het 3^e punt

 Advies: Toevoegen: Als professionals van het CMD twijfels hebben over het interpreteren van signalen of het indiceren van gespecialiseerde zorg kunnen zij een beroep doen op professionals uit de 2^e lijn.

 

9. 12, 3.2.2 tekst na de twee aandachtspunten “gedeelde verantwoordelijkheid”

Advies: Na deze tekst wordt de volgende zin opgenomen: “Het hoort daarbij tot de taak van de professional er rekening mee te houden, dat in sommige gevallen de inwoner niet in staat is de (volledig) juiste informatie aan te reiken.”

10. 13, 3.2.4

Advies: Verwijder de zinnen: “Hiervoor worden verschillende mogelijke oorzaken aangeven: mensen zijn gewend aan de verzorgingsstaat, de samenleving en ouders leggen kinderen een te grote prestatiedruk op en marktwerking in de zorg stimuleert het gebruik ervan. Dat zien we zowel bij jeugdigen als bij de Wmo.” Toevoegen de zinnen: “Soms komt het voor dat ouders zich meer zorgen maken dan strikt noodzakelijk. Dan kan het helpen dat zij vanuit professionele hoek gerustgesteld worden. De 1^ste en 2^e lijn moeten hierin samenwerken. Ook bij de Wmo speelt soms een vergelijkbare situatie.” Na de zin: “Normaliseren houdt in dat vraag en aanbod inhoudelijk in balans gebracht worden, vanuit de feitelijke vraag wordt aanbod ingezet.” toevoegen de zin: “Zowel overvragen als ondervragen moet voorkomen worden, evenals over-indiceren en onder-indiceren.” Na de zin “Binnen het CMD gaan we hierover in gesprek met inwoners die vragen om een vorm van dienst- of zorgverlening.” Toevoegen de zinnen: “Het CMD kan hierbij gebruik maken van de expertise uit de gespecialiseerde zorg (de 2^e lijn). Hiervoor kunnen aanvullende afspraken nodig zijn.”

 

11. 13, 3.2.5 na het tweede gedachtestreepje

Advies: Invoegen een nieuw gedachtestreepje: “- Bekeken vanuit het hulpverleningstraject: professionals uit de 1^ste en 2^e lijn werken samen om zo snel mogelijk de juiste ondersteuning of zorg te kunnen bieden. Daardoor wordt beter voorkomen dat onnodig gespecialiseerde (dure) zorg en ondersteuning wordt geboden als ook dat inwoners onnodig moeten wachten op de goede expertise.”

 

12. 14, 3.2.5

Advies: De laatste alinea van 3.2.5 op deze pagina wordt: “Op inwonersniveau vertaalt dit zich in casuïstiek overleggen waarin voldoende deskundigheid vertegenwoordigd is zodat snel voorzien kan worden in passend aanbod. Het streven is dit aanbod zoveel mogelijk lokaal aan te bieden en uit te voeren. Hiervoor kan ook de expertise van de 2^e lijn worden ingeschakeld. Wanneer nodig wordt doorverwezen naar specialistisch, geïndiceerd aanbod.“

 

13. 14, 3.5 in plaats van de huidige tekst

Advies: De tekst wordt: “Sturen op basis van resultaten.

We vinden het belangrijk om onze resultaten inzichtelijk te maken, Daarom investeren we in het meetbaar maken van de resultaten van de CMD activiteiten. Veel van de beoogde effecten zijn niet eenvoudig objectief meetbaar.

Van essentieel belang voor de sturing op basis van resultaten is dat de beschikbare data over het actuele zorggebruik, zoals die gegenereerd worden door de dienst Dommelvallei, betekenisvolle informatie op een tijdig moment bevatten. Dit maakt het mogelijk hierop te anticiperen in begrotingen en begrotingswijzigingen. Wij rapporteren over de resultaten en over de kosten, die daarmee samenhangen. Dat betekent dat we naast cijfers en aantallen ook gebruik maken van ervaringen en de waarderingen van vragers van zorg en voorzieningen  (tevredenheidsonderzoeken en klantreizen[1]). Het is de bedoeling deze data, ervaringen en waarderingen periodiek te genereren zodat ze bijvoorbeeld in de vorm van kwartaalrapportages ter beschikking komen. Bij het bespreken van deze rapportages zijn we nieuwsgierig om te ontdekken wat werkt. We leren van wat minder goed gaat en we versterken wat goed gaat. We bespreken wat goed genoeg is en waarom we daarmee tevreden zijn.

Data analyse kan eveneens gebruikt worden om inzicht te krijgen in een zo efficiënt en effectief mogelijke allocatie van budgetten in het sociaal domein. De hierop volgende tekst handhaven, maar als slotzin toevoegen:  “Gegarandeerd wordt dat het verwerken van de data niet gebruikt zal worden, noch direct noch indirect, voor het (bij)sturen van de beschikkingen over individuele aanvragen voor hulpmiddelen of zorg- en hulpverlening of voor de beoordeling van medewerkers van het CMD.”

14. 16, 4.1 Na laatste zin onder versterking van het lokaalaanbod voor jeugd

Advies: Toevoegen de zin: De gemeente zal stimuleren dat culturele en sportverenigingen samenwerken om de jeugd kennis te laten maken met een zo breed mogelijk palet van culturele activiteiten en sporten (in plaats van elk alleen op te leiden voor één specifieke vaardigheid/activiteit).

 

15. 17, 4.1 Na de zin “Hiermee …. positieve gezondheid” (5^e regel)

Advies: Toevoegen de volgende zinnen: “Bij de jeugd staat gezond sporten, plezier beleven, het ontwikkelen van algemene bewegingsvaardigheden – naast specifieke bewegingsvaardigheden – en het mentale welzijn van de kinderen/jongeren centraal. Niet de prestaties of het opleiden van topsporters. Overigens moet toptalent uiteraard, binnen verantwoorde kaders, wel de gelegenheid krijgen om hun talenten te ontwikkelen.”

16. 17, 4.1 Na de zin “We zoeken …….aanmelden” (9^e regel)

Advies: Toevoegen de volgende zinnen: “Culturele en sportverenigingen hebben afdoende (preventieve) aandacht voor de (mentale en lichamelijke) veiligheid en het tegengaan van discriminatie, intimidatie en ongewenste intimiteiten. De gemeente draagt zorg voor een aanspreekpunt voor vertrouwenspersonen in deze organisaties om zo nodig in algemene zin en bij casuïstiek ondersteuning te verlenen.”

 

17. 18, 4.1 Oplossingsrichtingen na voorlaatste onderwerp

Advies: Toevoegen nieuw punt: “Medische en tandheelkundige zorg”

Een essentiële randvoorwaarde voor het bereiken van gezondheid voor de inwoners is dat er een goede verzorging door huisartsen en tandartsen aanwezig is. Primair is dat de verantwoordelijkheid van deze beroepsgroepen, doch de gemeente speelt daarbij een belangrijke rol. In dat kader zal de gemeente, wanneer nodig, maximaal meewerken aan het bewerkstelligen van goede en gemakkelijk bereikbare accommodaties voor deze zorgverleners.

 

18. 18, 4.1 Bevorderen van vrijwillige inzet

 Advies: Toevoegen aan zin: “Deze hulp en ondersteuning kan bestaan uit informatie, advies of deskundigheidsbevordering” de woorden: “en incidentele of structurele subsidie”.

 

19. 19, 4.2 Oplossingsrichtingen

 Advies: Toevoegen nieuw punt “De gemeente als werkgever”  De gemeente zal voor functies, waarbij dit mogelijk is, inwoners met een afstand tot de arbeidsmarkt inzetten voor betaalde werkzaamheden of – tijdelijk – als stagiair in het kader voor het toegroeien naar duurzaam werk. Behalve dat zal de gemeente bij de werkgevers in de gemeente blijvend de aandacht vragen om een bijdrage te leveren aan het in dienst nemen van inwoners uit deze categorie.

 

20. 19, 4.2 Oplossingsrichtingen

Advies: Omdat er geen suggesties voor de genoemde belangrijke uitdagingen leerlingenvervoer en stoppen met school zonder startkwalificatie vermeld staan deze alsnog toevoegen.

21. 20, 4.3 Oplossingsrichtingen Voorzieningenniveau in de nabijheid

Advies: Na de zin: “We vinden …..gemeente”  toevoegen “, die goed toegankelijk zijn voor alle inwoners. Bij (ver)bouwen is inclusiviteit het uitgangspunt.“

22. 21, 4.4 Oplossingsrichtingen Een buurt voor iedereen

Advies: Na de zin: “Iedereen doet mee in Son en Breugel” gezien het tegenwoordig  grote belang van internet toevoegen de zin: “Wij zullen er zorg voor dragen dat alle informatie over de gemeente en het CMD op goed toegankelijke wijze op internet beschikbaar is, waarbij hun websites ingericht zijn volgens de geldende normen voor visueel gehandicapten. Daarnaast zal er voorlichtingsmateriaal op papier beschikbaar zijn over alle informatie, die samenhangt met gemeentelijke dienstverlening aan individuele inwoners.

23. 21, 4.4 Oplossingsrichtingen Een buurt voor iedereen

De zin “We onderzoeken daarnaast de mogelijkheden voor ontmoetingsplekken voor de jeugd” spoort onvoldoende met de zin “We streven ernaar een ontmoetingsplek voor de jeugd te ontwikkelen”, die opgenomen staat in het recent vastgestelde Integraal Veiligheidsplan 2023. De zin in het IBSD heeft het over onderzoek i.p.v. over een streven en over meerdere ontmoetingsplekken. Consistentie is wenselijk.

Advies: Vervang de genoemde zin door “We streven ernaar een ontmoetingsplek voor de jeugd te ontwikkelen en zullen daarnaast  onderzoek doen naar de mogelijkheid om nog een plek te realiseren.”.

24. 23, 4.5 Oplossingsrichtingen Slimme regelingen

Advies: Toevoegen na de laatste regel:  “ De gemeente blijft zijn ondersteuning van de Voedselbank en de Stichting Leergeld voortzetten en zal als daar reden toe is door een omvangrijker beroep op deze voorzieningen (bij handhaving van de huidige toelatingscriteria) aan de betrokken organisatie aanvullende middelen beschikbaar stellen.

Daarnaast is het Sociaal Noodfonds Son en Breugel opgericht om oplossingen te bieden voor schrijnende financiële nood bij inwoners, waar volgens de bestaande regels geen oplossing voor gevonden kan worden. De besluitvorming over de toewijzing vindt onafhankelijk van de gemeente plaats. Er zal ervaring opgebouwd worden in hoeverre op een effectieve wijze noodzakelijke ondersteuning in schrijnende gevallen binnen deze nieuwe werkwijze gerealiseerd wordt. Na uiterlijk twee jaar zal een evaluatie plaatsvinden en daarna zal een definitieve structuur vastgesteld gaan worden.”

 Met vriendelijke groet,
namens het bestuur,

 Tom Thalhammer
voorzitter

 

 

Bijlage 1  Art. 2.1.2 Wmo
Bijlage 2  Art. 2.2 Jeugdwet

[1] Beide genoemd in het Uitvoeringsplan CMD Handen in een (ongedateerd, maar duidelijk opgesteld voor 2022)