18-3-2022

ENERGIEARMOEDE

Besteding van door het rijk beschikbaar gesteld geld voor de bevordering van energiebesparing door inwoners met een laag inkomen in Son en Breugel.

Inleiding

In het Bestuurlijk Overleg van 4-2-2022 is door de gemeente gevraagd of de ASD wil meedenken over de beste besteding van door het rijk eenmalig beschikbaar gestelde € 92.800 ten behoeve van energiebesparende voorzieningen voor inwoners met een laag inkomen.

Het bestuur van de ASD heeft een bijeenkomst belegd voor belangstellenden uit zijn achterban, waaraan 7 personen hebben deelgenomen (zie bijlage), samen met Jorrit Visée, beleidsmedewerker Duurzaamheid van de gemeente. Voor de bijeenkomst hebben de deelnemers een discussienotitie ontvangen, die opgesteld was in samenwerking met de beleidsmedewerker.

Conclusies

De ASD deelnemers stelden vast, dat dit geld niet uitgegeven mag worden aan waar bij de lage inkomens nu de meeste behoefte is. Dat is namelijk financiële ondersteuning bij het betalen van de sterk gestegen prijzen van energieproducten als elektriciteit, gas, benzine en diesel. Bovendien stijgen ook talloze andere producten in prijs door de energieprijsstijging.  Dat betekent, dat het voor de doelgroep lage inkomens in de komende tijd nog minder mogelijk zal zijn zelf investeringen te doen in het terugdringen van het eigen energiegebruik. Subsidiepercentages om dergelijke investeringen daadwerkelijk tot stand te laten komen dienen dus hoog, zelfs tot 100%, te zijn.

Binnen de gespreksgroep werd geen volledige overeenstemming bereikt tussen alle deelnemers over onderstaande conclusies. Met name over de effectiviteit, daarmee bedoelen we hoeveel belangstelling er zal blijken te zijn in de doelgroep voor de desbetreffende maatregel, werd uiteenlopend gedacht. Daarom presenteren wij onze bevindingen als verslag van de bespreking en de daarop volgende e-mail gedachtenuitwisseling en niet als concreet advies aan de gemeente. Rode lijn in dit verslag is dat door meerdere subsidiemogelijkheden te bieden, zo veel mogelijk inwoners uit de doelgroep hopelijk kiezen om iets te doen wat een bijdrage levert aan hun energiebesparing.

Doelgroep

Als enige criterium wordt gehanteerd, dat het gezinsinkomen in 2021 niet hoger is dan 120% van de bijstandsnorm. Volledigheidshalve wordt opgemerkt, dat toeslagen niet meetellen bij de vaststelling van het inkomen.

Dat betekent dus dat andere mogelijke aanvullende criteria, zoals:

1. Vermogenssituatie
2. Energierekening
3. Energieklasse van het huis

niet gehanteerd worden.

De belangrijkste argumenten voor deze keuze zijn:

1. De wenselijkheid zowel vanuit armoedebeleid en als vanuit het standpunt van de noodzakelijke energiebesparing om alle inwoners met een laag inkomen te ondersteunen bij het investeren in energiebesparende maatregelen.
2. De wens om de ondersteuning zo laagdrempelig mogelijk te maken, waarbij eenvoud van de toegankelijkheid van de regeling een belangrijke rol speelt.
3. De wens om de beoordeling van de aanvraag en de controle op de uitvoering zo eenvoudig mogelijk (dus met een minimum aan kosten) te maken

Indien een gezin voldoet aan de gestelde inkomensnorm heeft het recht de hieronder aangegeven ondersteuning te verkrijgen, mits die op de daartoe aangewezen wijze aangevraagd wordt.

Ondersteuningsmaatregelen

1. Er wordt gratis een energiecoach beschikbaar gesteld, die advies uitbrengt over de meest verstandig te treffen maatregelen. Subsidie mogelijkheden worden door hem aangegeven. Er is geen uitreiking van een energiebesparingsbox aan het advies verbonden omdat betrokkene voor de onder punt 2 genoemde vouchers kan kiezen. Voor zover die maatregelen vallen onder de mogelijkheden van de hier besproken regeling zal de coach desgewenst behulpzaam zijn bij het aanvragen daarvan, dan wel zal hij er voor zorg dragen, dat een andere vrijwilliger deze ondersteuning verleent. Dit geldt zowel voor koop- als voor huurwoningen. Deze maatregel sluit aan bij reeds bestaande gratis energieadviezen, doch kenmerkt er zich door, dat er geen begrenzing in aantal adviezen is en dat de subsidiemogelijkheden van de hier besproken regeling meegenomen worden.
2. Er wordt een aanvullend voucher voor kleine energiebesparende maatregelen verstrekt ter waarde van maximaal € 120. De belanghebbende kan zelf kiezen uit een vastgesteld aanbod. Dit aanbod en de bijhorende procedures zijn in principe hetzelfde als wat voor de bestaande vouchers geldt.
3. Er wordt subsidie gegeven voor de aankoop van nieuw witgoed op de volgende manier.
   1. Het betreft een koelkast (met of zonder vriesvak), wasmachine of diepvriezer
   2. Voor elke categorie wordt de minimaal toelaatbare energieklasse vastgesteld. Die wordt vastgesteld op basis van wat op de markt verkrijgbaar is in een lage prijsklasse
   3. De subsidie bedraagt 60% van de aanschafprijs met een per categorie vast te stellen maximum. Dit maximum is gerelateerd aan een redelijke prijs van de betrokken categorie van een apparaat in de laagste prijsklasse, die aan het energielabel voldoet. Als voorbeeldbedragen voor maximale subsidie kunnen genoemd worden:
      1. Koelkast (met vriesvak)          (minimaal energielabel C)  € 390
      2. Wasmachine                       (minimaal energielabel B)  € 300

• Diepvriezer          (minimaal energielabel C)  € 360

Deze bedragen worden uitsluitend gegeven om een  indruk te krijgen van ordegroottes.

Betrokkene heeft de vrijheid het apparaat te kopen, dat hij wenst. Er wordt subsidie gegeven voor één apparaat.

• In plaats van een apparaat, als genoemd onder 3, wordt subsidie gegeven voor de aanschaf van een nieuwe elektrische kookplaat (inbouw of vrijstaand, keramisch of inductie) en eventuele aanlegkosten, indien betrokkene momenteel met gas kookt. Voor huurhuizen geldt aanvullend als voorwaarde, dat als instemming van de verhuurder nodig is, die instemming tevoren verkregen moet worden. De subsidie bedraagt 100% van de aanschafkosten met een maximum, waarvoor bijvoorbeeld € 300 genoemd kan worden. Indien een apparaat via een verkoper door een gecertificeerde elektricien aangesloten wordt worden die aanlegkosten tot een maximum van € 100 volledig vergoed. Betrokkene heeft de vrijheid het apparaat te kopen, dat hij wenst.

Overwogen kan worden om bij de subsidieverlening conform punt 3 en 4 als voorwaarde op te nemen, dat het apparaat niet binnen drie jaar verkocht mag worden met als sanctie terugbetaling van de subsidie.

Het totale maximale subsidiebedrag in dit voorbeeld zou ca. € 510 zijn. Daarbij komen nog de kosten van de energiecoach gesprekken.

Stel gemiddeld € 440 kosten per aanvraag, dan zouden ca. 210 gezinnen ondersteuning kunnen krijgen met de beschikbaar gestelde middelen. Indien bepaalde te maken kosten voor de ontwikkeling en de uitvoering van de regeling ten laste zouden komen van dit budget wordt het aantal gezinnen uiteraard lager.

Overwogen kan worden om als alternatief voor de genoemde maatregelen onder 1 t/m 4 de mogelijkheid van aanvullende subsidiëring van spouwmuurisolatie op te nemen. Deze mogelijkheid is van betekenis voor huiseigenaren en voor huurders, die niet huren van een woningbouwcorporatie. De grote lijn hiervan zou zijn, dat € 500 gesubsidieerd wordt indien door een gecertificeerd bedrijf spouwmuurisolatie aangebracht wordt. Indien het een huurhuis betreft is uiteraard instemming van de huiseigenaar nodig, die op de door hem te betalen kosten van het isoleren het subsidie bedrag van € 500 van de huurder krijgt. Hij verplicht zich de huur maximaal met 1% te verhogen en de huurder verplicht zich deze huurverhoging te accepteren. Het ontbreekt de gespreksdeelnemers aan kennis om deze constructie sluitend te beschrijven, doch het lijkt ons aantrekkelijk om voor een beperkt gedeelte van de doelgroep deze keuzemogelijkheid op te nemen.

Uit de aanbevolen ondersteuningsmaatregelen kan afgeleid worden, dat we geen subsidie aanbevelen voor bijv. zonnepanelen, hoogwaardig isolerend glas en warmtepompen. Argumenten hiervoor zijn:

1. Veruit de meeste inwoners uit de doelgroep hebben een huurhuis en zouden benadeeld worden als huiseigenaren een substantieel gedeelte van het beschikbare bedrag als subsidie krijgen voor investeringen in deze relatief kostbare voorzieningen. Bovendien moeten de bestaande regelingen voor investeringen in zonnepanelen, hoogwaardig isolerend glas en warmtepompen als afdoende beschouwd worden.
2. De regeling wordt complexer als voor de genoemde doelen, naast de al bestaande subsidie- en financieringsregelingen aanvullende bedragen uit de hier aan de orde zijnde minima regeling beschikbaar gesteld zouden worden. Een voordeel van de door ons aanbevolen ondersteuningsmaatregelen is dat ze voor huiseigenaren en huurders gelijkelijk zinvol zijn.

Bereiken van de doelgroep

Het is een bekend vraagstuk hoe de doelgroep bereikt kan worden.

Er zullen vele middelen ingezet moeten worden, waarvan we de volgende noemen.

1. Maximaal er de aandacht op vestigen, dat belangstellende laagdrempelig huisbezoek van de energiecoach zonder kosten en verplichtingen kan krijgen. Er zal geen echt onderzoek gedaan worden of de aanvrager aan het inkomenscriterium voldoet. Wel zal er in de voorlichting nadrukkelijk op gewezen worden dat dit criterium bestaat. De formulering daarvan is niet 120% van de bijstandsnorm maar is een opgave van een gezinsinkomen in 2021 in netto €, uiteraard gedifferentieerd naar gezinssituatie. Pas bij het aanvragen van een subsidiebedrag moeten de noodzakelijke inkomensgegevens verstrekt worden, indien die niet reeds bij de gemeente bekend zijn.
2. Als media worden o.a. gebruikt:
   1. De MooiSonenBreugelKrant (niet alleen de gemeentelijke pagina)
   2. De websites van gemeente, CMD en SonenBreugelVerbindt
   3. Nieuwsbrief van CLIP
   4. Radio S&B
   5. Stimuleer dat woningcorporaties hun huurders informeren over deze regeling
   6. Ouderorganisaties worden gevraagd om hun leden te informeren (een substantieel deel van de doelgroep is senior)
   7. Stimuleer het houden van lezingen en andersoortige bijeenkomsten over beperking van energiegebruik, waarbij deze regeling voor lagere inkomens extra aandacht krijgt
   8. Moderne communicatiemedia op internet
3. Degenen, die in contact komen met mogelijk belanghebbenden worden geïnformeerd over de subsidieregeling. Denk bijv. aan CMD medewerkers, maar ook vrijwilligers, die statushouders ondersteunen en Sociale Raadsleden.

Van groot belang van elke schriftelijke communicatie is het taalgebruik. Aanbevolen wordt om teksten (op papier of op websites) ter becommentariëring voor te leggen aan representanten van en/of personen uit de doelgroep.

Tot slot moet de aanvraag zo eenvoudig mogelijk zijn. Voor zover de aanvraag niet tot stand komt in reactie op een gesprek met een energiecoach (en daardoor zo nodig direct ondersteuning bij de aanvraag aangeboden wordt) moet er een duidelijk “adres” zijn waar die ondersteuning gevraagd kan worden. De noodzakelijke vrijwilligers daarvoor moeten gevonden en goed geïnstrueerd worden.

Slotopmerking

Tot slot nog een opmerking, die iets buiten de directe taak van de bijeenkomst valt. Het is opgevallen, dat de prijzen, die gerekend worden bij veel artikelen, die aangeboden worden bij de betaling met reeds verstrekte vouchers voor kleine energiebesparende maatregelen, (erg) hoog liggen t.o.v. prijzen van vergelijkbare artikelen op internet. Wellicht ligt er een taak voor de gemeente dit te bezien. Overigens is het ons niet bekend of de aan de deelnemer opgegeven prijs de prijs is, die de gemeente voor het artikel betaalt. Als deze lager is, dan zijn de kosten voor de gemeente uiteraard ook lager en zou deze “winst” opgeteld behoren te worden bij het door het rijk beschikbaar gestelde bedrag.

Bijlage

Deelnemers aan de bijeenkomst.

Adviesraad Sociaal Domein:

Martijn van Bakel (CLIP)

Jan Frans Brouwer (SonenBreugelVerbindt)

Willem Donkers (Samen verder)

Monique Streur (Seniorenraad; PVGE; cliëntondersteuner)

Tom Thalhammer (Adviesraad Sociaal Domein)

Jeannet Venekamp (Prot. Gemeente; CLIP)

Thijs Wijnakker (PVGE)

Gemeente:

Jorrit Visée (Beleidsmedewerker Duurzaamheid)